Welkom in de IJzertijd

Welkom op deze site over het dagelijkse leven in de IJzertijd.

Op deze web-log zijn o.a. technieken en ambachten te vinden uit het verre verleden. Centraal in deze web-log staat de IJzertijdboerderij te Dongen (N.B)

 

vrijwilliger

Mocht U zelf een bijdrage aan deze web-log willen geven, ideeën, op of aanmerkingen hebben dan verneem ik die graag. Hopelijk ontstaat zo een blog voor en door iedereen die zich interesseert over het vroegere ( prehistorische) leven.

Impressie van een ijzertijdlandschap. Afbeelding Ulco Glimmerveen www.ulco-art.nl

Impressie van een ijzertijdlandschap. Afbeelding Ulco Glimmerveen http://www.ulco-art.nl

Laatste aanpassing web-log: 12-10-2016, tondel maken in leem.

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Houten dakpannen (leien) maken met een froe of kloofmes

Aangenomen wordt dat ook al in de IJzertijd daken bedekt werden met houten dakpannen. Het leggen van deze dakpannen vergt een bepaald inzicht maar daarover later meer.  Een OLYMPUS DIGITAL CAMERAhandig  gereedschap om deze dakpannen te maken is de froe. Het is een soort lang mes met hieraan een verticale handvat dat uitermate geschikt is om hout te kloven of om dakspanen/pannen te maken. Tegenwoordig zijn deze pannen in de handel te verkrijgen maar uiteraard is het altijd leuker en goedkoper om ze zelf te vervaardigen als we tenminste aan hout kunnen komen. Spar is misschien hiervoor wel het meeste geschikte houtsoort gezien de kwaliteit en duurzaamheid en prijsverhouding. Een houten dak hiervan gaat tientallen jaren mee dus de eerste jaren hebben we er zeker geen omkijken na. We gaan er vanuit dat de pannen een lengte hebben van ongeveer 6o cm en een dikte van ongeveer 1 cm. De breedte is geheel afhankelijk van de diameter van de gebruikte stam, maar smaller dan 12 cm moeten we de dakpannen voor het goed zijn OLYMPUS DIGITAL CAMERAtoch niet gebruiken. Hoe groter dus de diameter van de boom hoe breder we de dakpannen kunnen maken. Eerste handeling is het zagen van de stam in ongeveer 60 cm moten. Dit blok wordt dan met de froe door midden gekliefd. De helft hiervan wordt ook weer door midden gekliefd. Wat dan overblijft heeft de vorm van een taartpunt, waarvan de punt nu wordt afgeslaan. (zo’n 1.5 cm) Van het over gebleven blok slaan we een stuk af van zo’n 7 cm. Dit stuk wordt dan ook weer door midden geslaan en dit herhalen we dan nog een keer. De dakpannen worden nu op een werkpaard eventueel met een haalmes wat bijgewerkt om ze wat vlakker en gladder te krijgen. Dit wordt slecht maar op één kant uitgevoerd. Deze bewerkte kant komt vormt straks de onderkant van het dak. Gedachte hier achter is o.a. dat de onbewerkte kant een langere ‘levensduur’ heeft omdat froe-3de houtnerven niet beschadigd zijn zodat het water dus makkelijker afvloeit. In de dakpannen worden nu gaten geboord waardoor in een later stadium een tapse houten pen (bijv van hazelaar) in wordt geslaan. Let wel op dat deze goed vast zit want door krimpen en uitzetten kan er wel eens speling opkomen waardoor deze later loslaten. De dakpannen kun nu gelegd gaan worden op een raamwerk waarvan de latten (takken) zo’n 20 cm uit elkaar liggen. Begin aan de onderkant en deze laag moet tenminste 2 laags gedekt worden. Leg altijd de dikste kant naar onderen. Houdt ook een paar millimeters onderling afstand zodat de dakpannen kunnen ‘uitzetten’. Als de onderste laag gedekt is kunnen we de 2de laag gaan dekken. Deze laag komt zo’n 20 cm vanaf de onderkant van de eerste laag te leggen. En wordt op de zelfde manier gedekt. Let froe-4wel op dat de naden niet in elkaars verlengde liggen, mooiste is natuurlijk dat deze ongeveer in het midden van de eerste laag ligt.  De volgende laag komt ook weer 20 cm vanaf de onderkant van de 2de laag te leggen. Zo ontstaat dus een 3 laags gedekt dak. Een echt duurzaam dak kan ook van eikenhout worden gemaakt. (uiteraard ook van noten maar die stonden hier nog niet in de IJzertijd) Als we van deze eiken ook nog het zachtere spinhout verwijderen dan is zo’n dak haast onverslijtbaar.

Geplaatst in Houten dakpannen (leien) maken met een froe of kloofmes, Uncategorized | Een reactie plaatsen

Tondel maken in leem

Archeologisch is er geen bewijs gevonden voor deze werkwijze, maar de uitvoering geschied geheel met ‘IJzertijdse materialen’ dus vanuit dat oogpunt……. We rollen leem uit tot een plak van ongeveer 0.5 cm dik .  Van een linnen lapje  (ongeveer 12 cm breed en20 cm lang) maken we een rolletje en leggen deze op de plak. (foto 1) Nu boetseren en rollen dit geheel een ‘worst’. (foto 2) Aan een van de kopse uiteinde maken we een gaatje. (zie ook foto 4) De ‘worst’ laten  we nu door en door drogen. Hierna wordt het geheel wat schuin in het vuur gelegd met de opening naar boven. (foto 3) Zorg voor een mooi vuurtje rondom de ‘worst’. Na enige tijd zal er rook en vlammetjes ontsnappen uit het gaatje. Wanneer dit gestopt is (afhankelijk van het hitte van het  vuurtje en de hoeveelheid linnen) de ‘worst ’uit het vuur halen en de opening afstoppen met een propje leem. (foto 4) De ‘worst’ laten afkoelen en daarna kunnen we deze openbreken  en de tondel eruit halen. (foto 4 en 5) Dit experiment is pas uitgevoerd op de IJzertijdboerderij (zaterdag 8 oktober 2016).  Mocht deze ‘vorm’ ook in de IJzertijd zijn toegepast dan hebben ze uiteraard alleen de zeer versleten en verder onbruikbaar stukjes linnen gebruikt. Op het programma staat ook om dit experiment eens uit te voeren met andere materialen zoals bijv. vermolmd hout en rietpluimen.

(Met dank aan W. Bax voor deze bijdrage)

tondel-maken

Geplaatst in Tondel in leem maken | Een reactie plaatsen

Agenda IJzertijdboerderij Dongen 2016

16-04-2016 Kinderdoedag.  Op deze dag wordt er speciaal aandacht besteed  aan de

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

kinderen. Er zijn tal van ‘kinderdoedingen’ zoals stokbroodje bakken, vuur maken met de vuurslag, zelf een vlastouwtje twijnen, speurtocht, de smid meehelpen, pijl en boog schieten en ‘IJzertijdse spelletjes’. Altijd een hele gezellige dag voor groot en klein.

 

16-05-2016 Verrassend Dongen. Op 2de Pinksterdag zijn we geopend vanaf 11.00 tot

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

16.00 uur. Thema dit jaar is: ‘Prikkel de zintuigen’. Voor jong en oud valt er wel iets te zien en te beleven en natuurlijk zijn er ook weer enkele ‘doe-dingen’ voor de bezoekers.

 

18-06-2016 Midzomer openstelling. Beleef de IJzertijd op de ‘langste dag’ van het

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

jaar. Speciale avondopenstelling van 19:00 uur tot 23:00 uur. Al in de oudheid een feestdag en ook wij gaan dit vieren met o.a. een ritueel, prehistorische muziek en ook de (jeugdige) bezoeker wordt niet vergeten.

 

03/04-09-2016 De Vikingen komen. En slaan hun tentenkamp op. Onze viking4weekendopenstelling en het beloofd een mooie te gaan worden. Behalve de strijders komen er ook ambachtslieden. Ook het publiek wordt betrokken in het dagelijkse ‘Vikingleven’.

 

29-10-2016 Vlammend eind. Onze laatste openstelling van het seizoen 2016. En er ovens sprekenvalt weer veel te zien en te beleven. Er worden verschillende ovens gestookt zoals de rookoven, broodoven, pottenbakkersoven, glasoven en de  ijzersmeltoven. Ook de (jeugdige) bezoekers kunnen een handje meehelpen.

Geplaatst in Agenda IJzertijdboerderij Dongen 2016, Uncategorized | Een reactie plaatsen

van maand tot maand 2016-2017

Deze rubriek loopt van maart tot maart dus bij deze weer een start van het nieuwe seizoen 2016-2017. Wat gebeurd allemaal op ons erf en waar zijn we mee bezig? Wat ons de komende  weken zeer zeker gaat bezig houden is de nieuw tracé van de N629, de nieuwe weg tussen Oosterhout en Dongen. Binnenkort valt de voorkeursalternatief voor deze weg Nwaarbij één van de optie’s is dat deze pal achter ons erf komt te lopen. Uiteraard is het dan maar afwachten wat de toekomst ons zal brengen, mocht het tracé zo komen te lopen dat zal dit ongetwijfeld invloed gaan hebben op ons erf en of dit een positieve of een negatieve zal zijn…………………….

 

14-03-2016

S’maandags wordt er dus op het erf altijd geklust door het ‘onderhoudsteam’. En dit IMG_6903klussen kan van alles inhouden maar meestal zijn ze toch wel bezig met het onderhoud aan de gebouwen. Een nieuwe houten dorpel of wandpaal zijn slecht enkele voorbeelden. Uiteraard hoort daar op zijn tijd ook een bakske koffie bij en met de afsluiting van de ‘werkdag’ een borreltje.  Helaas is dit clubje niet zo heel groot dus mensen met ‘te veel ‘vrije tijd zijn meer dan welkom.  Graag dan aanmelden op info@ijzertijdboerderij.nl

02-04-2016

Zaterdag 2 april onze eerste zaterdagopenstelling van het nieuwe seizoen. Een hele IMG_6959mooie start met tientallen bezoekers. En er was weer genoeg te zien en te beleven op het erf. Uiteraard ook weer veel jeugdige bezoekers en onder toeziend oog van onze pottenbakker mochten ze zelf een potje kleien. Maar er viel uiteraard nog veel meer te zien en te beleven voor jong en oud. Op 16 april hebben we onze eerste themadag, de kinderdoedag hopelijk hebben we dan ook mooi weer …….. en veel bezoekers.

14-04-2016

Op het urnenveldje stond al enig tijd een krakkemikkig dodentafeltje……..het aanzien eigenlijk niet meer waard. Dus de afgelopen dagen maar een nieuwe geplaatst die ook IMG_6991wat ‘beter’ is aangekleed. Klein onderhoud het hoort er ook allemaal bij om het erf de juiste uitstraling te laten blijven geven. Helaas zie ik links en rechts wel dingetjes op het erf waarvan ik zeg kan het niet anders………..maar oké dat zal in de toekomst ook nog wel best aangepakt gaan worden. En laten we eerlijk zijn we zij een vrijwilligersorganisatie die geheel uit haar eigen de ‘ijzertijdboontjes’ moet zien te doppen………en hoe we dat voor elkaar hebben gekregen en uitbeelden daar kunnen we meer dan trots op zijn.

16-04-2016

KinderDoeDag onze eerste themadag van het seizoen. Het weer voorspelde niet veel goeds, IMG_7082misschien  dat het daarom wat minder druk was dan in voorgaande jaren maar met zo’n 100 (jeugdige) bezoekers mochten we eigenlijk toch nog niet klagen. En misschien wel het belangrijkste wij zelf hebben ook een mooie middag beleefd. Één van de vele dingen die de kinderen konden doen was het maken van een fibula. Mooi is ook dat we werden ondersteund door enkele ‘gasten’ en ondersteuning op dit soort dagen is natuurlijk altijd mooi mee genomen. Op naar onze volgende themadag!

03-05-2016

Eindelijk lijkt de lente zich van de goede kant zien. De wede staat weer in volle bloei en op IMG_7117het erf is ook weer ‘nieuw leven’te bespeuren. Zo heeft de grote zanglijster zijn nestplaats gevonden in het entreegebouw. En de 3 hongerige bekjes schreeuwen om voedsel.  ‘Helaas’ zitten er ook weer vele (kleine) konijnen, gelukkig laten ze de akkers vrij goed mee rust.  De eerste gevallen van de myxomatose hebben zich ook weer laten zien dus de konijnenplaag kan binnenkort wel weer voorbij zijn.

16-05-2016

2de Pinksterdag, Verrassend Dongen. En gelukkig wisten vele mensen de weg naar ons erf IMG_7287te vinden. Liefst 636 bezoekers hebben we mogen ontvangen waarbij ook veel jeugdige bezoekers. En er was weer genoeg te zien en te beleven. De ‘pannenkoekenbakker’ had het er druk mee, en zijn geheime recept van ‘oermoes’ liet zich heel goed smaken. Maar ook de pottenbakster en de ‘vuurmaker’kwamen handen te kort. Natuurlijk werden er ook ambachten uitgebeeld zoals smeden, glaskralen maken en netten breien. Speciale dank ook aan onze gasten die deze dag meer dan geslaagd hebben gemaakt.

04-06-2016

Iets van elkaar leren is natuurlijk ook een must, in de IJzertijd zal dit zeer zeker een IMG_7331belangrijk item zijn geweest. Allerhande dingen zijn van vader op zoon of van moeder op dochter overgedragen. Deze zaterdag werd door één van onze vrijwilligsters de ‘workshop’ kaartweven  gegeven. De één pakt letterlijk de draad beter op als de andere maar dat maakt allemaal niets uit. Belangrijk is dat de kennis wordt over gedragen en dat we zo ons verder kunnen bekwamen in verschillende ambachten. En zo zaten de deelnemers gezellig op een ´bankse´voor de boerderij.

18-06-2016

De ‘Zonnewende’ al in vroeger tijd een feestdag. Ook wij hebben deze dag gevierd en we 50000hadden ook nog wat speciaals te vieren……we mochten de 50.000 ste bezoeker ontvangen. Gelukkige was een gezinnetje uit Rijen en die mochten een feestpakketje ontvangen met wat ‘IJzertijdse’ artikelen voor jong en oud. Helaas werkte het weer niet helemaal mee maar toch mochten we nog in de 80 bezoekers verwelkomen. Er was muziek, ambachten en uiteraard enkele kinder-doe-dingen.

 

22-06-2016

Het graanakkertje staat in volle bloei. Een mengeling van kleuren van o.a. klaproos, korenbloem, ganzenbloem, bolderik en kamille. Een lust voor het oog. Al deze soorten zijn verdwenen in de ‘moderne graanvelden’waar alles is toegespitst op de opbrengst van het graan. Gelukkig worden steeds meer ‘verwaarloosde hoekjes’ ingezaaid met dit soort bloemen, de vlinders en bijen zijn er ons dankbaar voor.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

29-07-2016

Bij de ‘buren’ begint het met de Vlaamsche schuur  ook al op de schieten. Ze zijn druk vitselbezig om de wanden te ‘vitselen’. Misschien een wat moeilijk woord maar het is niet ‘meer’ dan een gevlochten wand van hazelaar/wilgen tenen te besmeren met een leemmengsel. Nu zijn hier speciale samenstellingen voor met de juiste verhouding van leem, strooi, paardenurine etc. om een zo goed mogelijke mengsel te verkrijgen. En ja het is zelfs een ambacht die nog steeds in Zuid-Limburg wordt uitgeoefend. In de prehistorie zal zo’n mengsel van minder belang zijn geweest. Als een wand goed beschut staat onder de oversteek van het dak zal het tientallen jaren mee gaan. Regen en vocht blijven één van de grootste vijanden voor houten constructies.

04-08-2016

Zo’n 10 vrijwilligers bewonen het erf voor een paar dagen om in alles ‘rust’ te deeg knedenexperimenteren. Met de gewone zaterdagopenstelling komen ze vaak niet toe aan die experimenten omdat de tijd daarvoor te kort is of dat ze hun volle aandacht er niet bij kunnen houden. En er is de afgelopen dagen al genoeg geëxperimenteerd. Hele eenvoudige dingen maar ook moeilijke experimenten zoals glas maken uit zand. Als het goed is wordt van elk experiment een verslag gemaakt. Dit soort initiatieven hebben een grote meerwaarde het brengt vrijwilligers dichter bij elkaar en uiteraard krijgen we zo ook een een betere ‘inzicht’ van het leven in de IJzertijd.

31-08-2016

Vandaag mochten zo’n 22 kinderen een dag lang het IJzertijdse leven beleven. Voor ons smideen nieuw ‘experiment’ opgezet door één van onze vrijwilligers wat luisterde naar de naam IJzertijdexperience. En het was een groot succes niet alleen voor de kinderen maar ook de vrijwilligers hebben genoten van deze dag. En er was op deze dag veel te doen en te beleven voor deze kinderen. In de ochtend kregen ze hun ‘IJzertijdse naam’ waarna het leven echt kon beginnen dat o.a. bestond uit smeden, broodbakken, potje kleien, weven, kruiden zoeken  en noem maar op. In ieder geval zijn er plannen opgevat om het volgend jaar weer te laten plaatsvinden.

04-09-2016

De jaarlijkse weekendopenstelling. En dit jaar kregen we de Vikingen op bezoek. Op vrijdag ‘streken’ de eerste al neer op ons erf en werden de tenten opgezet. En het was vrijdag laat in

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

de avond (of was het zaterdag vroeg in de ochtend??) dat het weer rustig werd op het erf. Zaterdags om 1 uur ging de poort open en konden de vele bezoekers kennis maken met het leven van de Vikingen. En er weer genoeg te zien en te beleven, en uiteraard was er veel belangstelling voor de ‘gevechten’.  Na sluitingstijd werd de vrijdagavond ‘dubbeldik ‘overgedaan. Het park gehuld in duisternis, verlicht door een kampvuur en kaarsen. Hierbij geluiden van trommels en wat zang en dit alles maakte een sfeer om er stil van te worden…………. Jaap bedankt voor je inzet en Vikingen nog meer dan bedankt, het waren 2 fantastische dagen en heel graag tot een volgende keer.

14-09-2016

Beestjes, ja die zijn op ons erf ook wel te vinden. Een ‘exoot’die we de laatste steeds meer hoornaarsin Nederland kunnen waarnemen is de hoornaar. Eenmaal in het echt gezien zal je hem niet gauw vergeten. Ondanks de indrukwekkende lichaamsgrootte en het luide gezoem is de hoornaar beduidend minder agressief in vergelijking met andere wespen. In ieder geval voelt hij zich op ons erf heel goed thuis en zo hebben we dan ook een nest hoog in de boerderij.

 

08-10-2016

Een ‘gewone zaterdag openstelling’. Vooral deze zaterdag wist de jeugd ons te vinden maar liefst 3 verjaardagsgroepen en een scouting bezochten ons erf. Gelukkig bleef er ook nog tondel.JPGwel wat tijd over om wat te ‘experimenteren’. Dit keer was het tondel maken op een wel hele speciale  wijze. Een stukje linnen werd opgerold en ingepakt in een ‘koker van leem’. In deze koker was ook weer een ‘gaatje’gemaakt zodat de aanwezige gassen konden ontsnappen. Dit alles werd nadat het goed gedroogd was schuin in een vuurtje gezet en nadat het geheel ‘ontgast’ was werd het kokertje eruit gehaald. Het resultaat ziet u op de foto, eerste klas tondel. Of deze methode ook in de IJzertijd werd uitgevoerd weten we niet omdat er geen archeologisch bewijs ervan is terug gevonden. Meest gangbare aanvaardbare methode manier is het maken van tondel van de tondelzwam. Maar dit experiment heeft aangewezen dat met andere beschikbare IJzertijdse materialen ook goed tondel gemaakt kan worden.

29-11-2016

Vlammend eind………….onze laatste themadag van dit seizoen. En een Vlammend eind werd het met meer dan 270 bezoekers. Op deze dag werden dus tal van ovens gestookt. Een hele gezellige middag met stralend herfstweer, en als afsluiting een boeiend verhaal over een bewoner hoe die aan zijn ‘einde’ was gekomen. De wickerman zeer zeker voor een herhaling vatbaar!!!

vlammend-eind

19-11-2016

Zoete broodjes bakken wie kent die uitdrukking niet………Alleen werden deze niet brood1gebakken tijdens deze workshop. En dat hierbij dan toch nog heel wat bij komt kijken hebben de vrijwilligers zelf mogen ondervinden. Maar het resultaat mocht aan de eind van de ochtend dan ook gezien worden. Brood wie is er niet groot mee geworden. In ieder geval een smaakvolle leerzame ochtend voor de deelnemers.

 

 

24-11-2016

Vandaag werd de tentoonstelling ‘Zonder boer geen voer’ geopend bij tuincentrum Avri. avri1Deze tentoonstelling laat de ontwikkeling zien van de eerste primitieve boeren tot de moderne agrariër. Op 27 december, ‘3de Kerstdag’zal in samenwerking met deze tentoonstelling ook ons erf geopend zijn en kunnen de bezoekers zich dus zo’n 2500 jaar terug wanen in de tijd. Hoe zag het IJzertijdse leven in deze moeilijkste periode van het jaar eruit? Kom dit zelf ervaren. Er worden ambachten uitgebeeld en natuurlijk zijn er ook weer enkele ‘kinde-doe-dingen’.

 

 

07-12-2016

De winter heeft zijn staartje geroerd. s’nachts matige vorst en overdag een paar graden boven nul. In ieder geval levert het mooie plaatjes op van het erf. En zo gaan we op weg naar de laatste weken van dit jaar. Maar hopelijk mogen we u op 27 december nog op het erf ontvangen. Misschien dan ook onder winterse omstandigheden………een kampvuurtje zal er in ieder geval branden!!

img_8828

27-12-2016

Onze winteropenstelling, langzaam een traditie aan het worden dat we op ‘3de Kerstdag’ winteropenstelling-2016de poorten open gooien. Zo ook dit jaar weer en dit in samenwerking met de tentoonstelling ‘Zonder boer geen voer’ die in tuincentrum de Avri wordt tentoon gesteld. En met zo’n 144 betalende bezoekers werd het een hele geslaagde dag. Vooral de jongere gezinnen met hun kinderen wisten ons dus te vinden. Het weer werkte ook heel goed mee, en onder een winters zonnetje  konden die dus IJzertijd beleven. Bij de ‘stokbroodbakker’ was het een drukte van belang en gelukkig hadden we net brooddeeg genoeg voor de uitvoering. De poort gaat nu dus weer op slot, maar achter die poort wordt weer hard gewerkt voor het volgend seizoen.

07-01-2017

Behalve een werkzaterdag werd ook in de namiddag de nieuwjaarsborrel gehouden. Helaas speelde het weer niet erg mee want sneeuw en ijzel maakte de wegen haast onbegaanbaar. img_8989Planning was om op deze zaterdag alle gebouwen van de inboedel te ontdoen zodat het houtwerk goed behandelt kon worden tegen houtworm. De inboedel werd dus tijdelijk  op het erf ‘opgeslaan’ onder een zeil. En al waren we door de weersomstandigheden met niet zoveel vrijwilligers, de vaart zat er toch lekker in zodat al vrij vroeg in de middag het werkje geklaard was, en we ons bezig konden gaan houden met de nieuwjaarsborrel.

 

Geplaatst in Uncategorized, van maand tot maand 2016-2017 | Een reactie plaatsen

Rugzak draagframe maken

Zoek een mooie rechte tak van minstens 250 cm lengte. In een later stadium wordt deze Afbeelding1tak wat ingekort maar met een minimale lengte van 250 cm is deze beter te hanteren. Goed materiaal voor de tak zijn o.a. wilg en hazelaar omdat deze hout soorten op zich al heel goed te buigen zijn. (doorsnee 2 tot 2,5 cm) Verwarm deze tak geleidelijk boven een vuurtje waardoor de tak nog beter te buigen is. Beste periode om dit te doen is als de sapstroom goed op gang is gekomen. (medio april/mei) Het buigen van de tak kan geschieden om een boomstam met de juiste diameter van zo’n 55/60 cm. Na het buigen met een touw de uiteinde vast knopen frame1zodat de tak niet terug kan buigen. Hierna kan deze ingekort worden zodat deze een totale lengte krijgt van zo’n 190 cm. Klief een boomstammetje van zo’n 6 cm dikte en bewerk deze delen tot  2 plakjes van zo’n 1.5 cm dikte. Bevestig deze plankjes met raw leder aan de ‘boog’. Eerste plankje ongeveer 5 cm vanaf het uiteinde van de ‘boog’ en het tweede plankje met een tussen liggende afstand ook van 5 cm. Nu kan de draagzak worden bevestigd aan het draagframe. Deze kan uit verschillende materialen bestaan, een linnen zak of een gelooide vacht. (zie frame2het prepareren van huiden) Als laatste werkje worden de schouderbanden bevestigd en hiervoor kunnen ook weer verschillende materialen voor worden toegepast zoals leren riemen, touw of een gevlochten band.

Met dank aan W.Bax voor deze bijdrage.

frame3IMG_5512

 

 

 

Geplaatst in rugzak draagframe maken | Een reactie plaatsen

Vuur maken met een handboor en toorts

Een wat moeilijkere techniek om vuur te maken is met behulp van een handboor. Wie deze techniek echter goed onder de knie heeft lukt het al om binnen een paar minuten een foto 1 50
vuurtje te maken. Deze techniek vergt wel wat voorbereidingen, maar als we de juiste materialen tot onze beschikking hebben dan kunnen we op ieder gewenst ogenblik een vuurtje maken. Belangrijkste is de handboor zelf.  Als we ons beperken tot de inheemse houtsoorten en planten dan komen hiervoor o.a. de toorts, (koningkaars, Verbascum Thaptus)  vlier en wilg voor in aanmerking. Toorts is in ieder geval een hele goede keuze. Zorg  voor een zo’n recht mogelijke stengel van zo’n 60 cm lengte en met een doorsnee van zo’n 1 cm. Uiteraard moet deze stengel door en door foto 2 50gedroogd zijn dus met vers materiaal zal het niet gaan lukken. Maak de onderkant bolrond. In de bovenkant maken we een inkeping van zo’n 0.5 cm diepte. Door deze gleuf komt een touwtje te hangen tot ongeveer iets minder dan de helft van de handboor. Dit touwtje is voorzien van 2 ogen waar we de duim in kunnen steken. Doel van het duimtouwtje is om extra druk met de handboor te kunnen uitoefen op het boorplankje. Als je deze techniek goed onder de knie hebt moet het ook lukken zonder dit duimtouwtje.Het boorplankje kan het best van een zachte houtsoort worden gemaakt. Wilg en berk zijn goede keuze’s. In het boorplankje maken we zo’n halve centimeter uit de kant een ronde uitsparing waar de punt van de foto 3 50handboor net in past. We plaatsen nu de handboor in deze uitsparing en door middel van wrijving met de handen laten we de handboor en boorplankje wat in elkaar ‘inlopen’. Als dit gebeurd is maken we een v-inkeping van de buitenkant van het boorplankje naar de uitsparing. Nu is alles gereed voor het ‘echte werk’. We pakken wat (velletjes) van berkenbast. Hoe fijner hoe beter, en liggen deze op de grond. Op deze bast komt nu het boorplankje met de v-uitsparing te liggen. (tondel onder het boorplankje geeft helemaal een ideale combinatie) foto 4 50We plaatsen nu weer de handboor in de uitsparing en met ‘weinig druk ‘uitoefent  beginnen we langzaam met de handen te wrijven. Na een tijdje zien we de eerste rook ontstaan. Als het wat harder begint te roken dan geven we voor een kort moment alles van onze energie en oefenen ook meer druk uit. Op deze manier ontstaat er veel heet booras dat door de v-inkeping in contact komt met de bast. Op deze manier ontstaat dus een kooltje dat zal blijven gloeien. Het kooltje met de bast kan in een luchtig  gemaakt ‘vogelnestje’ (handvol prop strooi of hooi) worden gelegd.  Door nu op een rustige manier in dit ‘vogelnestje’te gaan blazen zal het kooltje en de bast nog feller gaan branden waarbij het ‘vogelnestje’ ook vlam vat.

Dank aan Wim Bax voor de demonstratie en bijdrage. 

foto 5 50

Geplaatst in Vuur maken met een handboor en toorts | 3 reacties

van maand tot maand 2015-2016

01-03-2015

Weer een jaartje voorbij dus weer een nieuw begin van deze bijdrage wat er allemaal te beleven valt op het erf. En we beginnen deze rubriek eens met ‘kwats praat’. Ja vooral op kwatsde maandag hebben we in de keet veel ‘last’ van kwats(praat) onder het genot van een bakske koffie. Dat  kwats ook voor onze rieten daken opgaat is ons nu ook heel duidelijk geworden. Frits en Toon (de rietdekkers) attendeerde ons op een slijmige oplossing  op de rieten daken. Deze slijmige oplossing  (een soort van alg) veroorzaakt schade omdat het als een soort koek samen klontert, bij goed weer indroogt en het riet daardoor dus beschadigd. Wat precies nu de oorzaak van dit fenomeen is onbekend en er is onderzoek gevraagd bij experts van het Landbouw Instituut in Wageningen.  In ieder geval draagt de aandoening de naam kwats en dit schijnt vooral in Noord-Brabant  veel voor te komen. Toon heeft het vermoeden dat één en het ander ook te maken heeft met klimaatsveranderingen. De hogere temperaturen en ook het vochtigere weer zorgen ervoor dat de kwats onder  de uitstoot van Co2 goed gedijen. Toon heeft ook al een experiment  voor gesteld om eens uit te proberen of hout as de kwats zou bestrijden, dus dat gaan we zeker proberen. Hopelijk dat we zo de kwats kunnen terug dringen tot alleen in de keet…….

07-03-2015

Een drukte van belang op het erf deze zaterdag. Zagen, sjouwen, stapelen, hakken en al die andere bezigheden om stookhout klein te houtkrijgen. Dit jaar zit het wat tegen wat betreft de wilg die we elke jaar mogen ontvangen. Het erf is te nat geworden om er met een vrachtauto op te kunnen rijden. Er is slechts één vrachtje wilg gestort. Gelukkig hebben we via de Gemeente Dongen wat ander hout kunnen bemachtigen die met een geschikte vrachtauto op het erf is gestort. En dit hout wordt nu dus verder bewerkt, van een gedeelte wordt houtskool gemaakt en de rest gaat onder het afdak en zal volgend jaar gebruikt gaan worden om ons ‘eigen potje’ te koken.

21-03-2015

Start van de officiële  lente, al werkt het weer nog niet echt mee. In
IMG_5438ieder geval ontwaakt de natuur weer langzaam en de eerste kikkerdril is weer te vinden in de vijver. Ook de graanakker is vandaag ingezaaid behalve met graan ook met die bekende bloemen die er vroeger in te vinden waren als korenbloem, klaproos, bolderik, kamille en ganzenbloem. Hopelijk kunnen we dus binnenkort genieten van de kleurenpracht.

04-04-2015

Onze eerste zaterdagopenstelling van het nieuwe seizoen. Een mooie start met veel vrijwilligers op het erf met allerlei activiteiten. En ook broodbakkende bezoekers wisten ons op deze dag gelukkig weer te vinden. Ook werd deze dag voor het eerst de broodoven gestookt. En het is natuurlijk maar afwachten wat uit de oven komt want je moet de oven nog helemaal leren ‘kennen’.  Terwijl het vuur lekker brandde in de oven werd de tijd door onze ‘bakster’ ook nog eens nuttig besteed met wol spinnen.  Nadat de oven op temperatuur was werden de broden erin geschoten. En het resultaat, dat ziet u op de foto hieronder. En ja ze smaakte zoals ze eruit zagen, echt brood en wat een verschil met dat brood uit al die bekende supermarkten.

brood1

18-04-2015

Zomaar een zaterdag op het erf. Voor enkele vrijwilligers een middagje van

experimentele glasoven

experimentele glasoven

experimenteren. Experimenteren met een ‘nieuw type’glaskraaloven. ‘Gewoon’ op hout gestookt en op natuurlijke trek. Maar wat een succes, de gemeten temperatuur in deze compacte oven bedroeg maar liefst zo’n 970C!  Warm genoeg dus om kralen te kunnen smelten. Dus geen blaasbalgen nodig een geen (dure) houtskool. En ja er zijn al weer nieuwe ideeën ontstaan om deze oven nog meer te perfectioneren. Maar niet alleen de glasoven ook de nieuwe
broodoven is een groot succes.  Experimenteren met de broodoven  en met recepten. Hier broodovenkomt ook ‘vakmanschap’ bij kijken en het resultaat ……….om je vingers erbij af te likken en de vraag waarom we zoiets niet verkopen??? Ja leefde we maar in de IJzertijd waar niet alles zo gebonden was aan regels en voorschriften.

br1

25-04-2015

De jaarlijkse ‘Kinderdoedag’. Altijd een gezellige drukke dag waar de kinderen zich volop kunnen uitleven in de IJzertijd. En ook dit jaar was er weer van alles te beleven en te doen

Stokbroodje bakken

Stokbroodje bakken

op ons erf. Van stokbroodjes bakken, vuur maken, potje kleien en al die andere doe-activiteiten. Enigste speelbreker op zo’n dag kan alleen maar het weer zijn en helaas was dit dan ook wel het geval. Maar toch mochten we nog zo’n 130 bezoekers verwelkomen. Nu gaat al onze aandacht uit naar de volgende ‘grote openstelling’ Verrassend Dongen op 31 mei. U bent van harte welkom om de IJzertijd dan komen te beleven!!!!!

06-05-2015

Wede, een plant die vroeger in hoog aanzien stond om er textiel en wol blauw mee te OLYMPUS DIGITAL CAMERAverven. Hij staat nu in bloei en de plant valt eigenlijk niet eens zoveel op omdat ook andere ‘geelbloeiers’ zoals koolzaad en barbarakruid in volle bloei staan. Ook op ons erf is de wede terug te vinden. En als de plant niet ‘sneuvelt’ voor de oogst van de blauwe verfstof dan doen over een tijdje vinken en groenlingen zich te goed aan de zaden.

20-05-2015

Het ‘ongedierte’ weet dit jaar ons heel goed te vinden. De erwten staan er al zo’n 6 weken IMG_5631op en de hoogte is en blijft maar zo’n 15 cm hoog. Zijn het de konijnen? Die zitten er in ieder geval meer dan genoeg op ons erf. Ook de muizen weten onze duivenbonen te waarderen. Als de jonge uitlopers net boven de grond staan worden de bonen opgegraven en af gevreten. Ook molfert de mol doet goed zijn best om de ijzertijdboer het  nog moeilijk te maken. Het is blijkbaar zijn lust en zijn leven om tussen de ingezaaide regels van pastinaak en huttentut zijn maaltje bij elkaar te scharrelen.  Een iets kleinere ‘ongedierte’ is de meikever waarvan de larven ook flinke schade kunnen aanbrengen………maar oké het is toch ook wel genieten als je zo’n beestje  op het erf tegen komt.

31-05-2015

Verrassend Dongen, voorgaande jaren altijd een grandioos succes met zo’n 500 bezoekers.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Dit jaar was het een stukje magerder met ‘maar’ zo’n 200 bezoekers. Oké het weer werkte natuurlijk ook van geen kanten mee en dat is dan voor locaties als ons erf wel een must. Maar gelukkig mochten we genoeg positieve reacties ontvangen van het publiek. En nu wordt het hoogste tijd om ons voor te gaan bereiden op de ‘Zonnewende’ op 20 juni. Hopelijk mogen we u dan begroeten want het belooft en hele mooi dag te gaan worden…….als het weer natuurlijk ook mee wil werken.

10-06-2015

Knippen en scheren ja dat hoort er ook bij. Nee niet op de IJzertijdse manier maar met IMG_5677behulp van moderne materialen. In ieder geval zijn de schapen weer ontdaan van hun wintervacht en kan de zomer echt beginnen. En de wol ja die zal weer verwerkt gaan worden tot nuttige dingen.

20-06-2015

De zonnewende. Een lange dag op ons erf. De eerste keer dat we ook s’avonds een openstelling hadden. In de middag was het gezellig druk, helaas viel de avond openstelling wat betreft bezoekers wat tegen. Misschien was het wel te veel van het goede want er was zowel s’middags als s’avonds genoeg te beleven op het erf. Toch was het een vruchtbare dag waarbij we zelfs 4 nieuwe vrijwilligers mochten noteren.  Op naar onze weekend openstelling!!

27-06-2015

Een van de gewassen die we dit jaar hebben gezaaid is de ‘prehistorische’ duivenboon. Was het eerste ‘zaaisel’ ten onder gegaan aan de vele konijnen die ook op ons erf zijn terug te vinden, het tweede ‘zaaisel’ kreeg gelukkig meer kans om te groeien. Het staat nu volop in bloei en de vele hommels en bijen vliegen af en aan. Een andere wat bijzondere gast op deze duivenboon is de kolibrievlinder. Een ware lust voor het oog om dit ‘helikopterje’ voor de bloem te zien hangen om zo met zijn lange roltong de nectar te zien bemachtigen.

IMG_5753

18-07-2015

Nieuwe buren hebben hun plekje gevonden tegenover ons erf. De Heemkundekring Dongen is daar met de bouw gestart van een IMG_5837Vlaamse schuur die ze zelf zo’n 5 geleden veilig hebben gesteld. De afgelopen jaren zijn ze druk bezig geweest met de restauratie en nu wordt hij dus weer opgebouwd. De eeuwen oude gebinten zijn vandaag omhoog gezet en als het een beetje meezit zal er over een aantal maanden weer een ‘pareltje’ in het landschap te bewonderen zijn.

19-08-2015

Dit keer eens geen bericht van ons erf. Ook dit jaar vertoef ik weer tussen de ‘kelten en de Romeinse erven’ in Duitsland. Hoe beelden zij het uit en/of kunnen we nog dingen smid‘overnemen’. Tja en dan sta je daar dan in die hele mooie aangelegde parken waar geen ‘kelt of Romein’ te zien is. Nee ik begin dan toch steeds meer ons eigen erfje te waarderen. Wat in ieder geval niet tegen viel was Altburg, had misschien ook wel te maken dat daar net het Altburgfestival plaats vond. De smid had zeer zeker een mooie uitbeelding.

27-08-2015

Afgelopen dagen was het een drukte van belang op het erf. Er werd een korte speelfim opgenomen met al titel: The implosible pledge. Een Gallische stam wordt geteisterd door IMG_62501een geheimzinnige wolf.  En hoe dit afloopt ……..dat kunt u over een tijdje aanschouwen. En dat er bij een film veel komt kijken hebben we dus de afgelopen dagen wel gemerkt. Voor ons in ieder geval een goede leerschool hoe we met dit soort verzoeken in de toekomst om moeten gaan.

27-09-2015

Onze jaarlijkse weekendopenstelling, en wat voor ééntje! Zo’n 700 bezoekers mochten we ontvangen op ons erf.  Heel mooi weer en nog een mooiere uitbeelding van Legio X Gemina en Legio Secunda Agusta hebben er voor gezorgd dat ons 10 jarig bestaan een succes is geworden.  Natuurlijk mogen we de eigen inzet van onze vrijwilligers ook niet vergeten. Dit soort dagen geeft ons vertrouwen voor de toekomst al worden het spannende maanden, waar komt de nieuwe weg tussen Oosterhout en Dongen te liggen……..

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

10-10-2015

Een drukke dag voor de smeden. Al vroeg werden de blaasbalgen bedient voor hun IMG_6443experiment. Rond 08.00 uur werd gestart met het bedienen van de blaasbalgen om op zo’n prehistorisch mogelijke manier de ijzersmeltoven te stoken. Rond 16.00 uur werd de oven ‘geleegd’ om het resultaat te bekijken en ze waren gematigd positief over het resultaat. In ieder geval weer wijzer voor het volgende experiment.

26-10-2015

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Het is net of dit jaar de herfst meer kleuren heeft en geeft. In ieder geval ligt het erf er mooi bij in het herfstzonnetje. Nog één zaterdagopenstelling te gaan en deze heeft als titel mooi zijn in de IJzertijd en ja dit slaat dan zeer zeker  ook op het erf.

01-11-2015

Onze laatste openingsmiddag van het seizoen. Mooi zijn in de IJzertijd. Weer een IMG_659930stralende dag met mooie uitbeeldingen en met over de honderd bezoekers.  Mooi zijn in de IJzertijd een afsluiting van een heel mooi seizoen.  We hebben dit jaar ons 10 jarig jubileum mogen vieren met o.a. een schitterend Romeins weekend openstelling, en ook onze eigen vrijwilligers hebben genoten van het buitenlands uitstapje. Mooi zijn kan zoveel betekenen en omvatten……hopelijk dat het volgend jaar weer net zo mooi kunnen zijn……..

15-11-2015

De eerste werkzaterdag zit er weer op. Zo’n 15 vrijwilligers en werkzaterdaghelpende handjes van 2 bekende hebben op het erf veel werk verzet. De wilgen zijn geknot de twijgen geschoond er is een hekwerk gevlochten een tafelblad gezaagd en er is een begin gemaakt met spitwerk van de akkers. Een hele nuttige werkzaterdag dus.

12-12-2015

Weer een werkzaterdag en deze keer hebben we een begin gemaakt
IMG_6712om het bosje wat uit te dunnen zodat de onder begroeiing wat meer zonlicht kan krijgen. Het stamhout hebben we apart gehouden en kan in de toekomst voor bouwhout worden aangewend. De kleine takken hebben we weer gebruikt om de musterdhoop aan te vullen.

15-12-2015

Zomaar een door de weekse dag op de ijzertijdboerderij. Dit keer hebben we kraalgeëxperimenteerd met de ‘glaskraaloven’. Welke temperatuur kunnen we behalen en waar in de oven is deze temperatuur het hoogst? Met verschillende ‘elementen’ hebben we verschillende proefopstellingen uitgeprobeerd.  De hoogst gemeten temperatuur die we deze middag bereikte in deze compacte hout gestookte oven was maar liefst 1055 graden!. Uiteraard hebben we ook nog wat glaskralen gemaakt. Beetje bij beetje krijgen we door deze experimenten een beter inzicht over het glaskralen maken.

27-12-2015

De winteropenstelling……al is de winter ver weg. Was het vorig jaar stokbroodecht afzien in winterse omstandigheden dit jaar was het haast ‘lente’. En het publiek wist ons gelukkig ook te vinden, ruim 150 bezoekers mochten we verwelkomen. Er werden ambachten uitgebeeld en er waren kinderactiviteiten. Een prima sfeertje en enthousiast publiek. En al waren de Kerstdagen dan net voorbij, de stokbroodjes lieten jong en oud goed smaken.

31-12-2015

En dit was 2015,ongeveer 40.000 keer is deze blog bekeken. 5 oktober was de drukste dag met 329 bezichtigingen. De bezoekers kwamen uit 64 landen, met als toplanden uiteraard Nederland en België maar ook de Verenigde Staten scoorde hoog. 2016 staat voor de deur. Hopelijk voor iedereen een heel mooi gezond en goed jaar. En ja ik heb ook een wens wat zou er mooier zijn dat meerdere mensen een bijdrage zouden kunnen gaan leveren aan deze blog.  Een gelukkig nieuwjaar.

mist

13-02-2016

De derde werkzaterdag van het winterseizoen. Er weer werden er allerlei werkjes werk1‘uitgevoerd’. Een ervan was het in het gaas zetten van een akkertje. Helaas zijn we ertoe genoodzaakt omdat de konijnen elk jaar teveel huishouden in het graan. Ook is er wat stookhout gezaagd en is er een begin gemaakt voor een werkblad voor de maalstenen.

Geplaatst in van maand tot maand 2015-2016 | 2 reacties