Welkom in de IJzertijd

Welkom op deze site over het dagelijkse leven in de IJzertijd.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Redbad1

Op 14 november heeft ons erf ook een kleine bijdrage mogen leveren aan de grootse film REDBAD (www.redbaddefilm.nl)

Redbad13

Enkele vrijwilligers van de Stichting IJzertijdboerderij Dongen  waren op deze dag  met zo’n 40 andere figurant.

ijzertijdsmid.jpg

 

Smeed je eigen vuurslag!!!!  Op de zondagen 8 en 22 oktober, 5 november, 3, 17 en 31 december is het mogelijk om zelf een vuurslag te smeden op ons erf. Kosten €17.50 incl. koffie/thee. Aanvang 10.00 uur tot ongeveer 16.00 uur. LET OP HET ERF IS GESLOTEN VOOR PUBLIEKSOPENSTELLING. Indien interesse dan een mailtje naar: info@ijzertijdboerderij.nl

prehistorische-akker

Op deze web-log zijn o.a. technieken en ambachten te vinden uit het verre verleden. Centraal in deze web-log staat de IJzertijdboerderij te Dongen (N.B)

 

Mocht U zelf een bijdrage aan deze web-log willen geven, ideeën, op of aanmerkingen hebben dan verneem ik die graag. Hopelijk ontstaat zo een blog voor en door iedereen die zich interesseert over het vroegere ( prehistorische) leven.

Impressie van een ijzertijdlandschap. Afbeelding Ulco Glimmerveen www.ulco-art.nl

Impressie van een ijzertijdlandschap. Afbeelding Ulco Glimmerveen http://www.ulco-art.nl

 

Advertenties
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Vitsen en lemen van wanden

De oorsprong van het vitsen vinden we al vroeg terug in de prehistorie. Maar wat is vitsen nu eigenlijk? Vitsen is in feite niet meer dan het vlechten met hout in een bepaald IMG_0920vlak zodat er een raamwerk ontstaat met spijlen. Viltsen doe je in twee richtingen die loodrecht op elkaar staan. De verticale stokken worden in het vakjargon de stikstokken genoemd en hiertussen, de horizontale takken waarmee we dus echt ‘vlechten’ de vitsroede. Voor de vitsroede wordt soepel hout gebruikt dat makkelijk is om te vlechten zoals wilg en hazelaar. Twee á driejarig takken met een diameter van zo’n 2 centimeter zijn ideaal.  Eventueel kunnen ook dikkere takken gebruikt worden en kunnen deze gekliefd of met een haalmes bewerkt worden tot een geschikte dikte. Voor de stikstokken kunnen we dezelfde houtsoort gebruiken of van een betere soort hout zoals die van de eik. Deze stikstokken moeten alleen wat zwaarder in uitvoering zijn omdat deze niet te veel OLYMPUS DIGITAL CAMERAmogen buigen en zo de stijfheid van de wand mede bepalen, zo’n 3 tot 4 centimeter is de ideale maat. De bovenkant en de onderkant worden wat aangepunt en in de voorgeboorde gaten van het raamwerk aangebracht. De afstand tussen deze stikstoffen bedraagt zo’n 40 cm. Na het aanbrengen kan het eigenlijke vitswerk beginnen. Het vlechten wordt om en om gedaan tot dat heel het raamwerk voorzien is van vlechtwerk. Tussen de vitsen mag onderling gerust wat speling zitten. Nu kan het eigenlijke stuc werk met leem gaan beginnen. De samenstelling van dit stuc-leem heeft door de duizenden jaren heen zich ontwikkeld tot een uitgekiende samenstelling. In de prehistorie zal dit een eenvoudig mengsel zijn geweest van leem, stro en water. (eventueel wat gemagerd met wit zand) Dit alles wordt op een flinke leren lap met de hand of de voeten gekneed tot een homogene substanties. Het stro heeft  in dit alles bepaalde functies, we moeten het zien als het ‘beton ijzer’. Beste lengte om het door de leem te mengen is zo’n 10 tot 40 cm. Stro zorgt ook voor een hogere binding met de leemmassa en beïnvloed ook een  positieve  krimpfactor. Maar stro heeft ook een hele hoge isolatie waarde. Een echt prehistorisch ‘leemrecept’ is moeilijk te geven. Al doende leert men de juiste samenstelling en de juiste ‘natheid’ zodat de leem goed is te gebruiken.

Vitsen

De leem wordt aan twee kanten aangebracht. In de hand wordt een flinke klomp leem wat gekneed en dan krachtig tegen het vitswerk gegooid waardoor het diep door de mazen van het vlechtwerk dringt. De leem moet dus heel goed elastisch zijn.  Doe dit dus vanaf 2 kanten en duw de leem daarna nog eens hard aan. Hierna kunnen we de wand gladstrijken met de hand of met een plankje. De ontstane wand moet toch wel minimaal een dikte hebben van zo’n 15 cm. Afhankelijk van verschillende factoren zal de wand binnen enkele weken of maanden zijn opgedroogd. Het ontstaan van scheuren is moeilijk te voorkomen maar deze kunnen weer makkelijk worden opgestopt met een leemmengsel zoals we hebben gebruikt. Grootse vijand van zo’n wand is wel water, als het dak dus genoeg overschot heeft zodat het niet nat kan worden dan zal zo’n wand levenslang mee kunnen gaan zonder al te veel onderhoud aan te hebben. Boven geschreven methode is dus de ‘prehistorische’ het echte ‘stucwerk’ zoals toegepast bij de vele vakwerkhuizen verreist vakkennis. Het te gebruiken stucleem wat hiervoor wordt gebruikt is een samenstelling van  het basismateriaal leem, vermengd met kalk, stro, paardenurine, organisch materiaal en water. Wie veel meer over vitsen en lemen te weten wil komen moet zeker het boekje van Vitsen @Lemen van  openluchtmuseum Bokrijk eens lezen.

IMG_0918.JPG

Opbouw van een wand zoals te zien is tegenover ons erf bij de ‘Vlaamsche schuur’. Duidelijke zijn de verschillende werkfase’s hierin te bewonderen zoals deze werden toegepast in de 19de eeuw.

Geplaatst in Uncategorized, Vitsen en lemen van wanden | Een reactie plaatsen

Bezem/heksenbezem maken

Werden in de IJzertijd al bezems gebruikt en hoe zagen deze eruit? Archeologisch gezien gaan we nu dus op glad ijs bevinden.  Maar aannemelijk is toch wel dat er in die tijd ook IMG_9386af en toe grote schoonmaak werd gehouden en daar is dan een bezem wel een heel nuttig hulpmiddel. Voor de twijgen kunnen verschillende houtsoorten worden gebruikt zoals brem, heide, wilg en niet te vergeten de twijgen van berk. Wat de berk betreft is twee jarige ‘opschot’ ideaal. Op zich is het niet zo moeilijk om een bezem te maken, gebruik echter twijgen die door en door droog zijn. Verse twijgen zijn de slap en hebben ook het grote nadeel dat deze nog gaan krimpen zodat de steel gemakkelijk los in de bos komt te zitten. Maak van de twijgen een bos met een diameter van zo’n 12 cm. Doe in de bos ook een paar wat dikkere twijgen voor de stevigheid. (Dikte variërend van ongeveer één centimeter tot iets minder dan een halve centimeter, zo’n bos bestaat dan ongeveer uit 50 twijgen.) Hoe langer de lengte van de twijgen, hoe langer ook ze bezem mee zal gaan. IMG_9404Maar een lengte van zo’n 1 meter is ideaal. Zaag/snij de uiteinde van de twijgen af tot een ‘stomp’. Neem een stuk touw en maak een ‘mastworp’ op zo’n 30 cm van het uiteinde van de bos. Trek deze mastworp zo stevig mogelijk aan en leg er een knoop boven op. ‘Sla/ druk’ deze mastworp nu naar boven tot zo’n 5 cm van het uiteinde van de bos. Leg nu een tweede mastworp aan op deze zelfde wijze echter deze komt ongeveer 35 cm onder de eerste te liggen. Omdat de bos taps toeloopt hebben deze knopen de neiging om af te zakken. Knoop daarom aan de onderste mastworp een touwtje en zorg ervoor dat dit touwtje ook de bovenste mastworp meeneemt en borg dit touwtje aan de steel, doe dit tenminste aan 2 kanten. Als steel kunnen we het hout gebruiken van wilg of hazelaar met een doorsnede van ongeveer 2 cm. Uiteraard moet het een rechte tak zijn. Maak een punt aan de dunne zijde en sla deze midden in de bos erin. Zorg ervoor dat de steel ongeveer 5 cm voorbij de tweede mastworp komt te zitten. Voor het gebruik de bezem een dagje in de vijver laten liggen zodat de twijgen weer soepel worden. Er zorg voor dragen dat de bezem constant ‘vochtig’ blijft voor een langere levensduur en optimaal ‘ IJzertijds veeg genot’.

IMG_9411

Geplaatst in Bezem/heksenbezem maken, Uncategorized | Een reactie plaatsen

Agenda IJzertijdboerderij 2017

Ook dit jaar hebben we speciale themadagen.

 

20-05-2017.   KINDERDOEDAG.

Een dag speciaal voor de kinderen die op deze middag tal van ‘IJzertijdse doe-dingen’ kunnen uitvoeren. Een potje van klei maken, zelf vuur maken, vilten, de smid mee helpen en een speurtocht over het erf zijn slechts enkele voorbeelden.

 

05-06-2017.    VERRASSEND DONGEN.

Ook dit jaar doen we mee met ‘Verrassend Dongen’.  Op het erf worden weer diverse ambachten uitgebeeld. Uiteraard wordt ook aan de kinderen gedacht.

 

24/25-06-2017. VIKINGEN.

Altijd al meer willen weten over het leven van de Vikingen? Bezoek dan zeker één van dezer dagen ons erf. Het dagelijkse leven, hun ambachten en vechtkunst.

 

16/17-09-2017.    DE KELTEN KOMEN.

Onze weekend openstelling en dit jaar krijgen we Kelten op bezoek. Ervaar het leven van de Kelten, hun ambachten en vechtkunst. Het beloven 2 hele mooie dagen te worden met als gastgroep Desmumhnach. (zie: http://users.telenet.be/Desmumhnach/ )

 

28-10-2017. Laatste opening van dit seizoen.

De laatste openingsdag van ons seizoen. (zaterdag 28 oktober) sluiten we wel heel speciaal af. Op deze dag  kunnen kinderen onder begeleiding  een eigen zoemhout maken en beschilderen. Zoemhouten, ook wel snorrebotten  genaamd, vormen één van de oudste en geheimzinnigste muziekinstrumenten uit de oudheid. En al zijn ze heel eenvoudig van uitvoering hun oergeluiden dringen diep door. Natuurlijk kunnen ze ook nog uitgeprobeerd worden, en wie het mooiste geluid en leukst versierde snorrebot heeft gemaakt kan een mooi ‘IJzertijdse prijsje’ winnen. Maar er is nog meer te beleven, zo kunnen kinderen ook zelf nog een stokbroodje bakken.

 

Geplaatst in Agenda IJzertijdboerderij 2017, Uncategorized | Een reactie plaatsen

van maand tot maand 2017-2018

Als vanouds in maart een nieuwe start van deze rubriek. Seizoen 2017-2018 wat gaat dit ons allemaal brengen. In ieder geval wordt één ding duidelijk, en dat is dat we de komende

onderhoud smidse

Onderhoud aan de smidse

tijd vrij veel onderhoud gaan krijgen aan onze gebouwen. Momenteel zijn we bezig om de smidse geheel op te lappen. Een stevige klus en het is dan ook nog maar de vraag of we voor het seizoen dit kunnen afwerken. Jammer genoeg is onze ‘bouwploeg’ te klein om er flink de vaart erin te zetten. Maar oké we mogen toch niet mopperen en als de bezoekers met de opening nog ergens een ‘stempeltje’ zien onderstaan dan kunnen we dit ook goed verantwoorden.

 

11-03-2017

Een werkzaterdag, en er is eigenlijk nog werk genoeg te verzetten op het erf voor de opening. In ieder geval hebben we de boerderij weer helemaal ‘vernieuwd’kunnen inrichten. Ook de pottenbakkersafdak is weer bedrijfsklaar. Wat nog rest is dus de knipmuts waar we ook al druk mee aan de gang zijn. Maar in de kruidentuin ligt ook nog wel wat werk met het vlechten van nieuwe hekjes en zo zijn er nog tal van ‘doe-dingetjes’ maar voor de opening op 1 april zal het park weer als van ouds er mooi erbij liggen.

IJzertijdboerderij, inrichting 1

Inrichting IJzertijdboerderij

25-03-2017

De laatste puntjes zijn op de i gezet al is het werk op ons erf eigenlijk nooit klaar. In ieder geval is er vandaag weer veel werk verzet zodat we volgende week met een gerust hart weer de poort kunnen openen. De kruidentuin is voorzien van een nieuw hekwerk en de IMG_9244perkjes zijn ook weer zuiver gezet. Er is nog een lading wilgen gekuist zodat we ook weer voor het volgend jaar er ‘warmpjes’ bij kunnen zitten met dit stookhout. In de smidse is weer één en het ander uitgevoerd. Ons modern onderkomen is ook weer wat gekuist, en de schoolvrijwilligers hebben nog een brieving gehouden. De gebouwen zijn weer opnieuw ingericht dus de poort kan op 1 april weer wagenwijd open.

01-04-2017

Start van het nieuwe seizoen, maar eerst was er nog een gezamenlijke lunch met de vrijwilligers. En na dit alles kon dus weer de poort open voor seizoen 2017. En het was gezellig druk op het erf, met vooral veel jeugdige bezoekers. En als vanouds had onze pottenbakker zijn handjes vol met deze jeugd om de ‘fijne kneepjes’ van zijn ambacht over te brengen. In ieder geval weer een mooie start van het nieuwe seizoen.

pottenbakker

08-04-2017

De Stichting IJzertijdboerderij heeft met vele andere organisaties deel  genomen om het Dongense publiek bekend maken met de waarde van de natuur in het Blik en de IMG_9436Duiventoren. Dit alles heeft te maken met de ontwikkelingen rond de N629. Het erf was gedeeltelijk gratis toegankelijk waar we ons zelf hebben gepresenteerd.  Rondom de ‘Heilige Eik’  konden ze dus kennis maken met de Stichting en werden er ook enkele ambachten uitgebeeld. Een zonovergoten dag waar dus bij de verschillende organisaties in het gebied veel was te zien.

18-05-2017

Soms gebeuren en ‘rare dingen’ op ons erf. Zo ook met deze haan die plots op ons erf is haanverschenen. Regelmatig laat hij zijn gekraai horen. Natuurlijk is het gekraai in de vroege ochtend in een woonbuurt niet iets om de buren blij mee te maken, dus waarschijnlijk is hij daarom van de hand gedaan en bij ons op het erf ‘gedumpt’. Helaas maken kippen in de vroege IJzertijd nog geen deel van de boerenhaven dus we zoeken nog een mooie plek voor dit haantje. Het valt ons toch al mee dat hij het zolang  blijft rond scharrelen op ons erf want ook Lowieke de vos scharrelt regelmatig hier rond.

20-05-2017

Onze eerste themadag van het seizoen was zeer geslaagd, zo’n 170 bezoekers mochten IMG_9719we verwelkomen waaronder dus zeer veel kinderen want het was tenslotte ‘kinder-doe-dag.  Zo rond 12.00 uur werkte het weer niet echt mee, een fikse regenbui kon wel eens spelbreker worden want met regen worden vaak door gezinnen andere plannen gemaakt. Gelukkig klaarde het weer op en mochten we dus nog een groot aantal bezoekers ontvangen. Hierbij heel veel positieve reacties voor ons erf en natuurlijk de inzet van de vrijwilligers. Al om al een meer dan geslaagde dag………..op weg naar onze volgende themadag, de Vikingen!!

05-06-2017

En dit was Verrassend Dongen. Al om 11.00 uur konden we de eerste bezoekers ontvangen en heel de dag door bleven ze komen. Bijna 600 bezoekers, dus over belangstelling hadden we zeer zeker niet te klagen. Uiteraard waren de weersomstandigheden ideaal om de diverse evenementen in Dongen te bezoeken. En in Dongen was dit dan ook goed te merken door het vele ‘fietsverkeer’. In ieder geval een zeer geslaagde dag die mogelijk ook nog wat nieuwe vrijwilligers hebben opgeleverd.

IMG_9861

26-06-2017

De wekenlange droge periode werd net op deze zaterdag verstoord door een miezerige regentje. Ervaring  uit het verleden heeft geleerd dat dit nooit goed is voor grote bezoekersaantallen. Gelukkig was het weer de zondag een heel stuk beter en dat was dan ook meteen te merken aan de grote bezoekersaantallen. Weer een mooi Vikingweekendje dus achter de rug waarbij de bezoekers konden genieten van de optredens en ambachten van onze gastbezoekers.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

05-07-2017

Soms kunnen de mensen ons ook treffen ver buiten het erf. Graag werken we mee aan activiteiten die iets te maken hebben met de IJzertijd. Natuurlijk omdat we dit leuk vinden maar ook om ons zelf wat te promoten.  Zo hebben enkele vrijwilliger een steentje bijgedragen bij de opening van een ‘IJzertijdse speeltuin’ in de gemeente Oosterhout. In de wijk de Contreie is deze speeltuin te bewonderen. Hier in deze omgeving zijn vele sporen gevonden uit de prehistorie en deze speeltuin is dus min of meer een tastbare herinnering hieraan. Onze priesteres hebben de Goden bedankt, dat ze nu hier weer kunnen wonen en spelen. Tja een hele mooie speeltuin, met een knipscheer naar onze gemeente. Gemeente Dongen wordt eens wakker had zoiets ook niet bij ons een aanwinst kunnen zijn!!!!.  Nee de Dongense IJzertijdboer die ploegde (ploeterde)  maar voort en voort………………….

opening.jpg

20-07-2017

Er zijn van die ‘werkjes’ of projecten die je eigenlijk niet op de zaterdagmiddag kunt uitvoeren omdat ze te lang duren of omdat je niet je volle aandacht erop kunt richten. Dit jaar is voor de 2de keer daarom de ‘week van Wim’ gehouden. Gedachte daarbij is dus dat er gedurende een paar dagen volop geëxperimenteerd kan worden. Ook dit jaar zijn er dus weer verschillende projecten uitgevoerd zoals kaas en zeep maken, is er een experimentele brons oven gemaakt en nog tal van andere  activiteiten hebben er plaats gevonden. Uiteraard zijn er ook ‘gewone dagelijkse IJzertijdwerkjes’ uitgevoerd.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

weven

 

09-08-2017

De man van TollundNet terug van vakantie en dit jaar weer verschillende prehistorische parken en museums aangedaan in Denemarken. Één van die museums was het Silkeborg Museum die het bekendste veenlijk van de wereld herbergt. En daar lag hij dan op zijn rechterzijde met opgetrokken benen en met de armen gebogen voor het hoofd met een strop om zijn nek…….de man van Tollund. Zo’n 200 jaar v.Chr ‘geofferd’in het veen om de Goden goed te stemmen. En dan wordt je toch ff stil…..heel stil, zoiets maakt indruk op je. In ieder geval ook een hele mooie IJzertijdse tentoonstelling rondom deze vondst  die in 1950 werd gedaan in het Bjaeldskovdal

23-08-2017

foto van Stichting IJzertijdboerderij Dongen.De ijzertijd-experience 2017, 27 kinderen hadden zich ingeschreven, en zelfs de avond ervoor kwamen er nog steeds aanmeldingen binnen voor deelname maar helaas was het vol. Voor de deelnemers is het weer een hele mooie dag geworden, maar ook voor de vrijwilligers die de kinderen begeleide. Bij aankomst kregen ze eerst het verhaal over de ijzertijd te horen. Van de priesteres kregen ze allemaal een ijzertijd-naam waar ze de rest van de dag mee aangesproken zouden worden, hierna mochten ze zich gaan verdiepen in de activiteiten die ze na de lunch zouden gaan volgen.  Ze konden o.a. kiezen uit vilten, broodbakken, pijl en boog schieten, hout hakken, smeden en archeologie. Na de lunch ging iedereen aan de gang met de dingen die hij graag wilden doen, aan het eind van de middag was er dan nog het afsluitings-ritueel, waarna de ouders de kinderen weer mochten meenemen, een geweldig mooie dag, zeker voor herhaling vatbaar.

31-08-2017

Vele handen maken licht werk. Vanavond met zo’n 3 man bezig geweest om één kant van hutkomde hutkom te voorzien van een grasdak. En het geheel krijgt dan meteen een ander gezicht. Nu nog over een tijdje wat vetplantjes ertussen zetten en dan mag dit gebouwtje ook weer gezien worden. Het gebouwtje zelf zal dienst gaan doen als opslagruimte  voor de smeden en zo komt er toch weer een mooi klein projectje klaar.

 

16/17-09-2017

Onze tweede weekendopenstelling en dit keer hadden we Desmumhnach op bezoek. kelt1Deze ‘Kelten’ beelden het leven van zo’n 2000 jaar geleden uit. En ook de jongeren konden zich aankleden als echte Kelten. Vooral de zondag was het gezellig druk op ons erf en zo kunnen we vol tevredenheid terug kijken op deze weekendopenstelling.

 

 

29-10-2017

Zoemend eind, deze dag kon de jeugd hun hart ophalen met het maken van zoemhoutjes, en vele jeugdige hebben deze dus dan ook gemaakt en uitgeprobeerd. Zoemend hebben we dus weer een seizoen afgesloten waarin veel is gebeurd. We kunnen ons nu bezig zoemend eind.jpggaan houden met die zaken waar we anders te weinig tijd voor hebben. Er staat groot onderhoud gepland aan de boerderij dat waarschijnlijk meer als een jaartje zal gaan duren maar waarbij de bezoekers volgende seizoen ook bij betrokken gaan worden. En achter de schermen wordt er ook al hard gewerkt aan het programma voor 2018. Voor dat we het weten gaan de poort weer open, en gaat de IJzertijd weer opnieuw leven op dat hele klein stukje grond dat veel vrijwilligers, schoolkinderen en de bezoekers weet de boeien!

14-10-2017

Redbad de film……..Al vroeg in de ochtend werd het heel drukjes op de zandpad bij ons erf. Deze dag zou ons erf als filmlocatie dienen voor de speelfilm ‘Redbad’. En wat daar dan allemaal bij komt kijken hebben we dus van heel dichtbij kunnen mee maken. Een hele ervaring waarvan we de resultaten op 27 juni kunnen aanschouwen wanneer de première zal gaan plaats vinden. Sommige van de eigen vrijwilligers hebben ook deel uit gemaakt van de figuranten. We zijn benieuwd…………..Redbad6

Geplaatst in Uncategorized, van maand tot maand 2017-2018 | Een reactie plaatsen

Houten dakpannen (leien) maken met een froe of kloofmes

Aangenomen wordt dat ook al in de IJzertijd daken bedekt werden met houten dakpannen. Het leggen van deze dakpannen vergt een bepaald inzicht maar daarover later meer.  Een OLYMPUS DIGITAL CAMERAhandig  gereedschap om deze dakpannen te maken is de froe. Het is een soort lang mes met hieraan een verticale handvat dat uitermate geschikt is om hout te kloven of om dakspanen/pannen te maken. Tegenwoordig zijn deze pannen in de handel te verkrijgen maar uiteraard is het altijd leuker en goedkoper om ze zelf te vervaardigen als we tenminste aan hout kunnen komen. Spar is misschien hiervoor wel het meeste geschikte houtsoort gezien de kwaliteit en duurzaamheid en prijsverhouding. Een houten dak hiervan gaat tientallen jaren mee dus de eerste jaren hebben we er zeker geen omkijken na. We gaan er vanuit dat de pannen een lengte hebben van ongeveer 6o cm en een dikte van ongeveer 1 cm. De breedte is geheel afhankelijk van de diameter van de gebruikte stam, maar smaller dan 12 cm moeten we de dakpannen voor het goed zijn OLYMPUS DIGITAL CAMERAtoch niet gebruiken. Hoe groter dus de diameter van de boom hoe breder we de dakpannen kunnen maken. Eerste handeling is het zagen van de stam in ongeveer 60 cm moten. Dit blok wordt dan met de froe door midden gekliefd. De helft hiervan wordt ook weer door midden gekliefd. Wat dan overblijft heeft de vorm van een taartpunt, waarvan de punt nu wordt afgeslaan. (zo’n 1.5 cm) Van het over gebleven blok slaan we een stuk af van zo’n 7 cm. Dit stuk wordt dan ook weer door midden geslaan en dit herhalen we dan nog een keer. De dakpannen worden nu op een werkpaard eventueel met een haalmes wat bijgewerkt om ze wat vlakker en gladder te krijgen. Dit wordt slecht maar op één kant uitgevoerd. Deze bewerkte kant komt vormt straks de onderkant van het dak. Gedachte hier achter is o.a. dat de onbewerkte kant een langere ‘levensduur’ heeft omdat froe-3de houtnerven niet beschadigd zijn zodat het water dus makkelijker afvloeit. In de dakpannen worden nu gaten geboord waardoor in een later stadium een tapse houten pen (bijv van hazelaar) in wordt geslaan. Let wel op dat deze goed vast zit want door krimpen en uitzetten kan er wel eens speling opkomen waardoor deze later loslaten. De dakpannen kun nu gelegd gaan worden op een raamwerk waarvan de latten (takken) zo’n 20 cm uit elkaar liggen. Begin aan de onderkant en deze laag moet tenminste 2 laags gedekt worden. Leg altijd de dikste kant naar onderen. Houdt ook een paar millimeters onderling afstand zodat de dakpannen kunnen ‘uitzetten’. Als de onderste laag gedekt is kunnen we de 2de laag gaan dekken. Deze laag komt zo’n 20 cm vanaf de onderkant van de eerste laag te leggen. En wordt op de zelfde manier gedekt. Let froe-4wel op dat de naden niet in elkaars verlengde liggen, mooiste is natuurlijk dat deze ongeveer in het midden van de eerste laag ligt.  De volgende laag komt ook weer 20 cm vanaf de onderkant van de 2de laag te leggen. Zo ontstaat dus een 3 laags gedekt dak. Een echt duurzaam dak kan ook van eikenhout worden gemaakt. (uiteraard ook van noten maar die stonden hier nog niet in de IJzertijd) Als we van deze eiken ook nog het zachtere spinhout verwijderen dan is zo’n dak haast onverslijtbaar.

Geplaatst in Houten dakpannen (leien) maken met een froe of kloofmes, Uncategorized | Een reactie plaatsen

Tondel maken in leem

Archeologisch is er geen bewijs gevonden voor deze werkwijze, maar de uitvoering geschied geheel met ‘IJzertijdse materialen’ dus vanuit dat oogpunt……. We rollen leem uit tot een plak van ongeveer 0.5 cm dik .  Van een linnen lapje  (ongeveer 12 cm breed en20 cm lang) maken we een rolletje en leggen deze op de plak. (foto 1) Nu boetseren en rollen dit geheel een ‘worst’. (foto 2) Aan een van de kopse uiteinde maken we een gaatje. (zie ook foto 4) De ‘worst’ laten  we nu door en door drogen. Hierna wordt het geheel wat schuin in het vuur gelegd met de opening naar boven. (foto 3) Zorg voor een mooi vuurtje rondom de ‘worst’. Na enige tijd zal er rook en vlammetjes ontsnappen uit het gaatje. Wanneer dit gestopt is (afhankelijk van het hitte van het  vuurtje en de hoeveelheid linnen) de ‘worst ’uit het vuur halen en de opening afstoppen met een propje leem. (foto 4) De ‘worst’ laten afkoelen en daarna kunnen we deze openbreken  en de tondel eruit halen. (foto 4 en 5) Dit experiment is pas uitgevoerd op de IJzertijdboerderij (zaterdag 8 oktober 2016).  Mocht deze ‘vorm’ ook in de IJzertijd zijn toegepast dan hebben ze uiteraard alleen de zeer versleten en verder onbruikbaar stukjes linnen gebruikt. Op het programma staat ook om dit experiment eens uit te voeren met andere materialen zoals bijv. vermolmd hout en rietpluimen.

(Met dank aan W. Bax voor deze bijdrage)

tondel-maken

Geplaatst in Tondel in leem maken | Een reactie plaatsen

Agenda IJzertijdboerderij Dongen 2016

16-04-2016 Kinderdoedag.  Op deze dag wordt er speciaal aandacht besteed  aan de

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

kinderen. Er zijn tal van ‘kinderdoedingen’ zoals stokbroodje bakken, vuur maken met de vuurslag, zelf een vlastouwtje twijnen, speurtocht, de smid meehelpen, pijl en boog schieten en ‘IJzertijdse spelletjes’. Altijd een hele gezellige dag voor groot en klein.

 

16-05-2016 Verrassend Dongen. Op 2de Pinksterdag zijn we geopend vanaf 11.00 tot

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

16.00 uur. Thema dit jaar is: ‘Prikkel de zintuigen’. Voor jong en oud valt er wel iets te zien en te beleven en natuurlijk zijn er ook weer enkele ‘doe-dingen’ voor de bezoekers.

 

18-06-2016 Midzomer openstelling. Beleef de IJzertijd op de ‘langste dag’ van het

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

jaar. Speciale avondopenstelling van 19:00 uur tot 23:00 uur. Al in de oudheid een feestdag en ook wij gaan dit vieren met o.a. een ritueel, prehistorische muziek en ook de (jeugdige) bezoeker wordt niet vergeten.

 

03/04-09-2016 De Vikingen komen. En slaan hun tentenkamp op. Onze viking4weekendopenstelling en het beloofd een mooie te gaan worden. Behalve de strijders komen er ook ambachtslieden. Ook het publiek wordt betrokken in het dagelijkse ‘Vikingleven’.

 

29-10-2016 Vlammend eind. Onze laatste openstelling van het seizoen 2016. En er ovens sprekenvalt weer veel te zien en te beleven. Er worden verschillende ovens gestookt zoals de rookoven, broodoven, pottenbakkersoven, glasoven en de  ijzersmeltoven. Ook de (jeugdige) bezoekers kunnen een handje meehelpen.

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen